ถ้าเคยไปหาหมอแล้วรู้สึกว่าคำอธิบายที่ได้รับนั้นสั้นกว่าที่ควร หรืออาการที่บอกไปถูกมองข้ามเร็วเกินไป — บางทีนั่นอาจไม่ใช่เรื่องของโชค
ในปี 2534 อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ เขียนบทความนี้ลงในนิตยสาร ม่านแห่งอคติ ของมูลนิธิเพื่อนหญิง โดยเริ่มต้นจากความเชื่อที่ว่าวิชาทางการแพทย์ไม่ได้เป็นกลางทางเพศอย่างที่คิด บทความชี้ให้เห็นว่าเพศนิยมในวงการแพทย์แบ่งได้เป็น 3 ปัญหาหลัก คือ การใช้เพศหญิงเป็นแพะรับบาป การมองผู้หญิงว่าโลเลไม่แน่นอน และการที่ผู้หญิงเป็นเพศที่ล้มเหลวในการประกอบอาชีพ
อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ อธิบายว่าปัญหาไม่ได้อยู่ที่ตัวแพทย์เป็นรายบุคคล หากแต่ฝังอยู่ในระบบความรู้ที่ถ่ายทอดมาตั้งแต่โรงเรียนแพทย์ ตำราเรียนยังคงพรรณนาผู้หญิงผ่านกรอบ Neo-Freudian ที่มองความแตกต่างทางเพศว่าเป็น “ธรรมชาติ” โดยชอบธรรม *”จุดที่ก่อให้เกิดปัญหาก็คือ ความคิดเหล่านี้มักจะเชื่อว่าความแตกต่างทางเพศนั้น เป็นลักษณะตามธรรมชาติมากกว่าจะเชื่อว่าเป็นเพราะอิทธิพลของการอบรมเลี้ยงดูในแต่ละวัฒนธรรม”* (2534)
สิ่งที่ทำให้บทความนี้ยังคงน่าอ่านคือการที่อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ไม่ได้หยุดอยู่แค่การวิจารณ์ แต่ชี้ด้วยว่าวงการแพทย์เองมีศักยภาพที่จะแก้ไขความเชื่อผิด ๆ เหล่านั้นได้ หากยอมรับว่าความรู้ทางการแพทย์ก็มีอคติซ่อนอยู่ และกล้าตรวจสอบข้อเท็จจริงก่อนที่จะปล่อยให้ความเชื่อเหล่านั้นแผ่ขยายต่อไปในสังคม
สำหรับใครที่สนใจว่าอคติทางเพศแทรกซึมเข้าสู่ระบบความรู้กระแสหลักได้อย่างไร บทความชิ้นนี้เป็นตัวอย่างที่ชัดและยังร่วมสมัย
