ปลายปี 2537 ละครจีนเรื่องหนึ่งพาคนไทยทั้งประเทศนั่งหน้าจอโทรทัศน์พร้อมกัน รายได้จากโฆษณาช่วงฉายพุ่งสูงถึงนาทีละ 10 ล้านบาท และการถกเถียงเรื่อง “เปาบุ้นจิ้น” ก็ลุกลามออกจากห้องนั่งเล่นไปถึงห้องประชุม
อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ส่งบันทึกวิเคราะห์ฉบับนี้ไปยังกองบรรณาธิการเมื่อวันที่ 30 ธันวาคม 2537 ในฐานะนักวิชาการด้านนิเทศศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยที่มีอาชีพรองเป็น “นักดูละครโทรทัศน์” เธอไม่ได้หยุดอยู่แค่ความบันเทิง แต่ถามต่อว่าอะไรกันแน่ที่ทำให้คนไทยติดงอมแงม
งานชิ้นนี้แยกแยะปัจจัยออกเป็น 3 ด้าน ได้แก่ ความเป็นเลิศด้านเทคนิคการผลิตที่ไต้หวันทุ่มทุนสร้างอย่างจริงจัง เนื้อหาที่ขับเน้นความชัดแจ้งระหว่างดีกับชั่ว และสภาวะของผู้ดูไทยที่กำลังหิวโหยตัวละครแบบ “ผู้พิพากษาที่มีความซื่อสัตย์จนถึงระดับเป็นเทพเจ้า”
*”ผู้เขียนมีความจำเป็นต้องเข้ามาเกี่ยวข้องกับภาพยนตร์เรื่อง ‘เปาบุ้นจิ้น’ เนื่องจากผู้เขียนมีอาชีพรองเป็นนักดูละครโทรทัศน์ช่วงหลังข่าว”* (2537)
สิ่งที่น่าสนใจกว่าการวิจารณ์หนังคือการที่อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ใช้กระแสเปาบุ้นจิ้นเป็นเลนส์ส่องย้อนกลับมาที่สังคมไทย ตั้งคำถามว่าทำไมคนไทยถึงต้องการ “ความยุติธรรมแบบสำเร็จรูปจากจอ” ในขณะที่ระบบยุติธรรมจริงๆ ยังวนเวียนอยู่กับปัญหาเดิมๆ
สำหรับผู้ที่สนใจว่าทำไมซีรีส์จีนถึงยังครองใจผู้ดูไทยมาอย่างยาวนาน คำตอบอาจเริ่มต้นได้ที่นี่
