คุณเคยรู้สึกบ้างไหมว่ามีนักคิดบางคนที่ถูกโลกลืมไปชั่วคราว แล้ววันหนึ่งก็ถูกค้นพบใหม่ราวกับขุมทรัพย์ที่ซุกซ่อนอยู่มานานหลายทศวรรษ?
บทความนี้เขียนโดยอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ สังกัดคณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ตีพิมพ์ในวารสารไทยคดีศึกษา ปีที่ 5 ฉบับที่ 2 สถาบันไทยคดีศึกษา เป็นงานบุกเบิกที่แนะนำนักสังคมศาสตร์ชาวเยอรมันชื่อ Norbert Elias (พ.ศ. 2440–2533) ให้กับแวดวงวิชาการไทย ณ เวลาที่นักวิชาการตะวันตกกำลังหันกลับมาค้นพบงานของเขาอีกครั้ง
อาจารย์กาญจนาเล่าชีวิตของเอเลียสได้อย่างน่าติดตาม นับตั้งแต่การเติบโตในเมืองเบรสเลา การทำงานเป็นผู้ช่วยของ Karl Mannheim ที่มหาวิทยาลัยแฟรงก์เฟิร์ต ไปจนถึงการอพยพหนีนาซีเพราะเชื้อสายยิว และการเป็น “คนนอก” ในวงการวิชาการยาวนานกว่า 40 ปี ก่อนที่งาน The Civilizing Process จะได้รับการยอมรับในที่สุด บทความยังวิเคราะห์แนวคิดสำคัญของเอเลียสอย่างแหลมคม ได้แก่ มโนทัศน์ established-outsider ความสัมพันธ์ระหว่างประวัติศาสตร์กับสังคมวิทยา และแนวคิด Figuration ที่มองสังคมเป็นตาข่ายความสัมพันธ์ที่ไม่มีผู้กระทำอยู่ตรงกลาง
*”ไม่ว่าเขาจะเขียนหนังสือในหัวข้ออะไรก็ตาม แนวความคิดของเขากลับมีลักษณะคงความสม่ำเสมอ”* — สรุปโดยอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ (2531)
เอเลียสศึกษาตั้งแต่มารยาทบนโต๊ะอาหาร ราชสำนักฝรั่งเศส ไปจนถึงกระบวนการก่อตัวของรัฐสมัยใหม่ สิ่งที่ทำให้งานของเขาร่วมสมัยเสมอคือคำถามที่ว่า อารยธรรมนั้นหล่อหลอมมนุษย์ หรือมนุษย์ต่างหากที่หล่อหลอมอารยธรรม?
