เมื่อพูดถึงงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น (CBR) มักนึกถึงภาคเหนือและภาคใต้เป็นหลัก แต่ประสบการณ์ของ CBR ในภาคกลาง ตะวันตก และตะวันออกของประเทศนั้นมีลักษณะเฉพาะที่ควรค่าแก่การบันทึกและถอดบทเรียนไม่แพ้กัน หนังสือเล่มนี้คือความพยายามที่จะทำสิ่งนั้น
หนังสือเล่มนี้เขียนโดยอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ จัดพิมพ์ครั้งแรกในปี 2564 โดยได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ร่วมกับมูลนิธิสถาบันวิจัยเพื่อท้องถิ่น และสถาบันคลังสมองของชาติ เนื้อหาสร้างมาจากเวทีการเรียนรู้ร่วมกันที่จัดขึ้นระหว่างวันที่ 15–17 พฤศจิกายน 2559
โครงสร้างหนังสือแบ่งเป็น 3 ส่วนหลัก บทที่ 1 ว่าด้วย CBR ในฐานะนวัตกรรมการวิจัยสำหรับชุมชน ตั้งแต่นิยามของ “งานวิจัย” DNA ของกระบวนการวิจัย ไปจนถึงพัฒนาการจากระยะที่ 1 สู่ระยะที่ 3 บทที่ 2 ขยายเข้าสู่มิติการพัฒนาประเด็นและการประเมินผล และบทที่ 3 รวบรวมบทเรียนเฉพาะของ CBR ในพื้นที่ภาคกลาง–ตะวันตก–ตะวันออก ทั้งรูปแบบการลงพื้นที่ กระบวนการวิเคราะห์กิจกรรม และการประเมินผลการทำงาน
สิ่งที่ทำให้เล่มนี้มีคุณค่าเป็นพิเศษคือการที่มันไม่ได้พูดถึงแนวคิด CBR แบบนามธรรม แต่ถอดมาจากสถานการณ์จริงในพื้นที่จริง — พื้นที่ที่มีบริบทแตกต่างจากภาคอื่น ทั้งโครงสร้างเศรษฐกิจ ระบบเกษตรกรรม และความสัมพันธ์ระหว่างชุมชนกับหน่วยงานภายนอก
หากคุณทำงาน CBR หรือกำลังออกแบบกระบวนการวิจัยชุมชนในพื้นที่ภาคกลางและภาคตะวันออก เล่มนี้คือกระจกที่สะท้อนประสบการณ์ใกล้ตัวคุณมากที่สุด
