ถ้าอยากเข้าใจว่าทำไมนักวิจัยไทยหลายรุ่นจึงถามคำถามเกี่ยวกับ “เด็กกับสื่อ” แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง คำตอบอยู่ในงานชิ้นนี้
ตอนที่ 1–3 ของหนังสือ “ผู้คนที่หลากหลายในการสื่อสาร” ว่าด้วย “เด็กกับการสื่อสาร” รวบรวมบทความของอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ สองชิ้น ได้แก่ “หลากหลายกระบวนทัศน์ในการศึกษาเรื่อง ‘เด็กกับการสื่อสาร'” และ “สถานภาพแห่งองค์ความรู้เรื่องบทบาทสื่อมวลชนกับการพัฒนาเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2504–2539” บวกกับบทความของนันทกา สุธรรมประเสริฐ ที่สำรวจงานวิจัยในช่วง พ.ศ. 2540–2552 งานทั้งสามชิ้นนี้ผลิตขึ้นในกรอบโครงการเมธีวิจัยอาวุโส “กระบวนทัศน์ใหม่ของสื่อสารไทยศึกษา” ระหว่าง พ.ศ. 2552–2555
*”ผู้เขียนมุ่งหวังจะให้ข้อเขียนชิ้นนี้ทำหน้าที่เป็นบันไดทอดข้ามให้ผู้ที่สนใจจะศึกษาค้นคว้าวิจัยในเรื่อง ‘เด็กกับการสื่อสาร’ ได้ใช้ก้าวย่างความเข้าใจในเรื่องนี้ได้อย่างรวดเร็วพอสมควร”* (พ.ศ. 2555)
สิ่งที่ทำให้งานชุดนี้โดดเด่นคือการแยกแยะอย่างคมชัดระหว่างการมองเห็น “กลุ่มเด็ก” กับการมองเห็น “ความเป็นเด็ก” ความแตกต่างเล็กน้อยในทางภาษา แต่ใหญ่โตมากในทางทฤษฎี อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ใช้ กรอบสี่มิติ (แนวทางการศึกษา มุมมองต่อเด็ก มุมมองต่อสื่อ และทฤษฎี/บริบท) เพื่อทำแผนที่ภูมิทัศน์ทางความคิดที่นักวิจัยเดินทางผ่านมาตลอดหลายทศวรรษ จากทฤษฎีผลกระทบ สู่ทฤษฎีการใช้ประโยชน์ จนถึงวัฒนธรรมศึกษา
สำหรับนักศึกษานิเทศศาสตร์หรือนักวิจัยที่เพิ่งเริ่มต้น ตอนที่ 1 ของหนังสือเล่มนี้เป็นจุดเริ่มต้นที่ดีกว่าการอ่านงานวิจัยชิ้นเดียวแบบตัดขาด เพราะมันช่วยให้เห็นว่าคำถามของคุณอยู่ในพิกัดไหนของแผนที่ความรู้ที่กว้างกว่า
