เมื่อคุณพยายามทำความเข้าใจสังคม คุณใช้แบบจำลองอะไรในการมองโลก และแบบจำลองนั้นบอกอะไรคุณ ขณะเดียวกันก็ปิดบังอะไรไว้?
งานชิ้นนี้เป็นบทแปลที่อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ คัดสรรและแปลเพื่อตีพิมพ์ในวารสารเศรษฐศาสตร์การเมือง ปีที่ 5 ฉบับที่ 1-2 เดือนมีนาคม พ.ศ. 2528 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่แวดวงวิชาการไทยกำลังเปิดรับแนวคิดเศรษฐศาสตร์การเมืองอย่างคึกคัก
เนื้อหานำเสนอแบบจำลองการวิเคราะห์สังคมที่หลากหลาย เพื่อให้ผู้อ่านเห็นว่าไม่มีแบบจำลองเดียวที่สามารถอธิบายความเป็นจริงทางสังคมได้ครบถ้วน แต่ละแบบจำลองมีจุดแข็ง จุดอ่อน และข้อจำกัดที่แตกต่างกันไปตามปริบทที่นำไปใช้ การนำเสนอแบบนี้สะท้อนแนวทางการทำงานของอาจารย์กาญจนาที่เน้นให้ผู้ศึกษาสังคมมีความยืดหยุ่นทางปัญญา ไม่ยึดติดกับกรอบคิดใดกรอบคิดหนึ่งอย่างแข็งกระด้าง
งานแปลชิ้นนี้มีคุณค่าในฐานะสะพานความรู้ที่อาจารย์กาญจนาสร้างขึ้นสำหรับนักศึกษาและนักวิชาการไทยในยุคที่ตำราภาษาไทยด้านเศรษฐศาสตร์การเมืองยังหายาก การเลือกแปลงานที่ว่าด้วยความหลากหลายของแบบจำลองแสดงให้เห็นว่าอาจารย์กาญจนาต้องการปลูกฝังวัฒนธรรมการตั้งคำถามกับเครื่องมือวิเคราะห์ที่เราใช้ มากกว่าการท่องจำทฤษฎีใดทฤษฎีหนึ่งอย่างที่ไม่วิพากษ์
ในยุคที่ข้อมูลท่วมท้น การมีแบบจำลองหลายชุดในมือยังคงเป็นทักษะที่จำเป็น คำถามที่ยังเปิดอยู่คือ เราจะเลือกใช้แบบจำลองใดในการอ่านสังคมรอบข้างของเราในวันนี้?
