ถ้าเคยตั้งคำถามว่าทำไมสื่อมวลชนไทยถึงยังวนเวียนอยู่กับภาพผู้หญิงชุดเดิม ทั้งที่สังคมเปลี่ยนแปลงไปมากแล้ว บทความนี้อาจช่วยให้เห็นว่าปัญหานั้นไม่ใช่เรื่องของรสนิยม แต่เป็นเรื่องของโครงสร้างที่ฝังลึกกว่านั้นมาก
อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ เขียนบทความนี้ในปี 2541 และตีพิมพ์ในวารสารนักบริหาร โดยเป็นการสรุปผลการวิจัย 2 ชุดที่ดำเนินการต่อเนื่องกันมาตั้งแต่ปี 2538 งานวิจัยชุดแรกสำรวจสถานภาพขององค์ความรู้เรื่องสตรีกับสื่อมวลชนในประเทศไทยย้อนหลัง 15 ปี และชุดที่สองมุ่งศึกษาการใช้สื่อเพื่อส่งเสริมความก้าวหน้าของสตรี ซึ่งถูกกำหนดโดยคณะกรรมการส่งเสริมและประสานงานสตรีแห่งชาติ
สิ่งที่น่าสนใจในงานชิ้นนี้คือการที่อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ไม่ได้หยุดอยู่แค่การนับตัวเลขงานวิจัย แต่ชวนผู้อ่านตั้งคำถามกับกรอบแนวคิดที่ใช้ในการมองความสัมพันธ์ระหว่างสื่อและสตรี โดยชี้ให้เห็นว่างานวิจัยส่วนใหญ่ยังขาดการตั้งคำถามในระดับลึก เกี่ยวกับบทบาทหญิงชาย (Gender) และมักมองสตรีในฐานะผู้รับสารที่ passive เท่านั้น
*”สื่อมวลชนจะต้องเป็นกลไกสำหรับพัฒนาสตรีใน 2 ด้าน คือ การพัฒนาความรู้และทัศนคติต่อเรื่องบทบาทหญิง-ชาย และการพัฒนาเพิ่มพูนทักษะความสามารถในการใช้สื่อเพื่อพัฒนาตนเอง”* (2541)
ข้อสังเกตที่อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ทิ้งไว้ให้ยังคงใช้ได้ในยุคสื่อสังคมออนไลน์ นั่นคือการที่ปริมาณงานวิจัยเพิ่มขึ้น แต่ไม่ได้หมายความว่าสถานภาพของสตรีในสื่อจะดีขึ้นตาม ตราบใดที่ทั้งนักวิจัยและคนทำสื่อยังไม่มีจิตสำนึกทางเพศอย่างแท้จริง
ใครที่ทำงานด้านสื่อ วิจัย หรือนโยบายที่เกี่ยวกับสตรี งานชิ้นนี้วางรากฐานของคำถามที่ยังไม่มีคำตอบสมบูรณ์ แม้เวลาจะผ่านมาเกือบสามสิบปีแล้ว
