เมื่อนักวิจัย 47 ทีมจาก 47 จังหวัดลงสนามพร้อมกัน แล้วกลับมารายงานผล สิ่งที่น่าสนใจกว่ารายงานแต่ละชิ้นคือภาพรวมที่สังเคราะห์ออกมาได้ — ว่า “การบริหารจัดการวัฒนธรรมแบบมีส่วนร่วม” เกิดขึ้นจริงในพื้นที่ต่างๆ ของไทยอย่างไร หนังสือเล่มนี้คือผลจากการสังเคราะห์นั้น
อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ เขียนเนื้อหาส่วนนี้ในฐานะส่วนหนึ่งของโครงการวิจัย “การเผยแพร่และติดตามการนำผลการวิจัยด้านการบริหารจัดการวัฒนธรรมแบบมีส่วนร่วมไปใช้ประโยชน์” (พ.ศ.2552) ของสวช.–กระทรวงวัฒนธรรม ร่วมกับศูนย์สหวิทยาการชุมชนศึกษา มสธ. และโครงการเมธีวิจัยอาวุโส สกว. ตีพิมพ์ปี 2553
เล่มแรกนี้ทำหน้าที่เป็น “ซอฟต์แวร์” สำหรับอ่านข้อมูลจากโครงการทั้ง 47 — เริ่มจากนิยามเชิงวิเคราะห์ของ “การบริหารจัดการ” และ “วัฒนธรรม” เสนอกระบวนการ POLC (Planning, Organizing, Leading, Controlling) ในแบบที่ปรับให้เข้ากับบริบทวัฒนธรรม ซึ่งมีลักษณะเฉพาะคือไม่หวังผลกำไรเชิงวัตถุ แต่มุ่งสร้างมูลค่าเชิงสัญญะและจิตวิญญาณ
เนื้อหายังวิเคราะห์ยุทธศาสตร์ 4 แนวทางของการบริหารวัฒนธรรม — อนุรักษ์ สืบทอด ปรับประยุกต์ ส่งเสริมเผยแพร่ — โดยชี้ว่าการเลือกใช้แต่ละแนวทางขึ้นอยู่กับ “สถานภาพ” ของวัฒนธรรมนั้นๆ ว่าใกล้สูญหาย ผิดเพี้ยน หรือยังแข็งแรงดี
ข้อเด่นของงานสังเคราะห์ประเภทนี้คือฐานข้อมูลที่มาจาก “ปฏิบัติการที่แปรเอาแนวคิดไปทดสอบในสนามแห่งความเป็นจริง” ทำให้ความรู้ที่ได้พร้อมใช้งานได้จริง ไม่ใช่แค่หลักการอุดมคติ
หากคุณกำลังออกแบบโครงการวัฒนธรรมชุมชน หนังสือเล่มนี้จะช่วยให้คุณถามคำถามที่ถูกต้องก่อนลงมือ — ไม่ว่าจะเป็นคำถามเรื่องสถานภาพของสิ่งที่จะบริหาร หรือเรื่องว่าใครควรเข้ามาร่วมในกระบวนการนั้น
