ในแวดวงงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น (CBR) คำว่า “การเสริมพลัง” ถูกพูดถึงอยู่เสมอในฐานะแก่นแกนของกระบวนการ แต่กลับไม่ค่อยมีใครอธิบายได้อย่างกระจ่างว่ามันหมายความว่าอะไรจริงๆ และเกิดขึ้นได้อย่างไร หนังสือเล่มนี้เกิดขึ้นเพื่อตอบคำถามนั้น
อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ เขียนเล่มนี้จากประสบการณ์ที่สั่งสมมาตั้งแต่ปี 2551 เมื่อเริ่มคลุกคลีกับ CBR ในหลายบทบาท ทั้งนักวิชาการ ที่ปรึกษา และนักวิจัย จนตกผลึกเป็นคู่มือที่พิมพ์ครั้งแรกในเดือนกุมภาพันธ์ 2565 โดยได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.)
เนื้อหาแบ่งเป็นสองส่วนหลัก ส่วนแรกร้อยเรื่องพัฒนาการของแนวคิด Empowerment จากตะวันตกมาสู่บริบทไทย ก่อนจะนิยามอย่างเป็นระบบในเชิงปฏิบัติการ หนังสือพาผู้อ่านเข้าใจการเสริมพลังใน 9 มิติ ตั้งแต่ความหมายสองด้าน บทบาทของผู้เสริมพลัง รูปแบบกิจกรรม ระดับและมิติที่หลากหลาย ไปจนถึงตัวชี้วัดที่บอกว่า “พลังเกิดขึ้นแล้ว” — ซึ่งเป็นส่วนที่ท้าทายที่สุดในทางปฏิบัติ
*”CBR คือกระบวนการเสริมพลังให้ชุมชนเข้มแข็ง ไม่ใช่เพียงการแก้ปัญหา”* แนวคิดนี้ปรากฏเป็นแกนกลางตลอดทั้งเล่ม โดยขยายไปถึงการเสริมพลังของนักวิจัยชุมชนเอง ของพี่เลี้ยง และของสถาบันต่างๆ ในชุมชนไปพร้อมกัน
หนังสือเล่มนี้ยังเชื่อมโยงการเสริมพลังกับแนวคิดมิตรสหาย เช่น Critical consciousness, Participatory action, และ Social capital เพื่อให้เห็นภาพรวมของระบบนิเวศแนวคิดที่ CBR ใช้ทำงาน
หากคุณเคยรู้สึกว่าใช้คำว่า “เสริมพลัง” อยู่บ่อยๆ แต่อธิบายไม่ได้ว่ากำลังวัดหรือสังเกตอะไร เล่มนี้อาจเป็นที่ที่คำตอบรอคุณอยู่
