ถ้าเคยนั่งฟังนักวิจัยชุมชนรายงานผลการศึกษาแล้วรู้สึกว่า “ข้อมูลมีเยอะ แต่ยังมองไม่เห็นภาพ” นั่นอาจเป็นสัญญาณว่าขั้นตอนที่เรียกว่า “การวิเคราะห์สังเคราะห์” ยังขาดหายไป
หนังสือเล่มนี้เกิดขึ้นจากโครงการวิจัยชื่อยาวว่า “นวัตกรรมการเสริมพลังชุมชนด้วยเครื่องมือการวิเคราะห์สังเคราะห์งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น” หรือที่เรียกกันสั้นๆ ว่า ASCBR ซึ่งดำเนินการร่วมกันระหว่างนักวิชาการ เจ้าหน้าที่ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น จังหวัดสมุทรสงคราม และนักวิจัยชุมชนจาก 6 โครงการตัวอย่าง อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ทำหน้าที่เป็นหัวหน้าโครงการ และเป็นผู้เขียนหลักของชุดหนังสือไตรภาคนี้ ซึ่งพิมพ์ครั้งแรกในปี 2562
ที่มาของหนังสือชุดนี้มีจุดเริ่มต้นที่ชัดเจน ทีมวิจัยพบว่าในขั้นตอน “ปลายน้ำ” ของงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น กล่าวคือการวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูลที่เก็บรวบรวมมานั้น ศูนย์ฯ ยังขาดทุนในเรื่องเครื่องมือและวิธีการที่เป็นระบบ จึงเป็นที่มาของโจทย์วิจัย 3 ข้อ ได้แก่ เครื่องมือใดบ้างที่ช่วยเสริมพลังปัญญา จะติดตั้งเครื่องมือเหล่านั้นให้ผู้ใช้งานได้อย่างไร และจะวัดความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นได้อย่างไร
เล่ม 1 นี้เป็นฐานรากของชุดไตรภาค ทำหน้าที่ “เคลียร์พื้นที่ความเข้าใจร่วมกัน” ตั้งแต่การนิยามคำ ไปจนถึงบันไดความรู้ 3 ขั้น และยังนำเสนอวิธีการติดตั้งเครื่องมือ A/S จำนวน 6 วิธี เป็นตัวอย่างเปิดทางให้ผู้อ่านเห็นภาพก่อนจะลงลึกในเล่ม 2 และ 3
หากอยากเข้าใจว่าทำไมนักวิจัยชุมชนบางคนเก็บข้อมูลได้ดีแต่ยังไม่สามารถสรุปภาพรวมของปัญหาชุมชนได้ เล่มนี้อาจเป็นจุดเริ่มต้นที่ตอบคำถามนั้นได้อย่างตรงจุดที่สุด
