ลองค้นหาคำว่า “เกมออนไลน์” ใน Google แล้วดูว่าสิ่งที่ปรากฏขึ้นมาเป็น “ประโยชน์” หรือ “โทษ” มากกว่ากัน — อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ทำสิ่งนี้แล้ว และพบว่าเกมถูกนำเสนอเป็น “ความชั่วร้ายที่จำเป็น”
บทความชิ้นนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการ “รอยต่อ-รอยแยกเชิงวัฒนธรรม เล่น เกม กีฬา” สนับสนุนโดยศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร พ.ศ. 2562 มุ่งสำรวจทฤษฎีวงในที่เฉพาะเจาะจงกับการศึกษาเรื่อง “เกม” โดยเฉพาะแนวคิดของ Ludwig Wittgenstein เรื่อง “เกมทางภาษา” (Language Games) ซึ่งเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในปรัชญาตะวันตกว่าด้วยความหมายและกฎของการสื่อสาร
อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ชี้ให้เห็นว่าเกมนั้นไม่ใช่เรื่องใหม่ หลักฐานทางโบราณคดียืนยันว่ามนุษย์มีการเล่นที่เรียกว่า “เกม/การเสี่ยงทาย” มาแต่โบราณ รากคำว่า “game” ที่แปลว่า “การล่าสัตว์” บ่งชี้ว่าเกมมีลักษณะเฉพาะคือเป็นการเล่นที่มีเงื่อนไขควบคุม มีจุดเริ่มต้น-จุดจบ และมีความเสี่ยงที่จะสำเร็จหรือล้มเหลว
งานชิ้นนี้ยังสำรวจการต่อสู้ทางความคิดในสังคมศาสตร์ระหว่างแนวคิดที่เน้น “โครงสร้างกำหนดมนุษย์” กับ “มนุษย์กำหนดโครงสร้าง” ซึ่งทั้งสองแนวล้วนส่งผลต่อวิธีที่เราเข้าใจว่าเกมคืออะไรและมีความหมายอย่างไรในชีวิตมนุษย์
สำหรับผู้ที่ต้องการเข้าใจเกมในเชิงลึก ไม่ใช่แค่ว่ามันดีหรือเสีย แต่ว่ามันคืออะไร ทำงานอย่างไร และมีความหมายต่อชีวิตมนุษย์อย่างไรในระดับวัฒนธรรม บทความชิ้นนี้เสนอจุดเริ่มต้นที่แหลมคม
