ทุกคนที่ถือหนังสือเล่มนี้เคยเล่นมาแล้ว — แต่มีสักกี่คนที่ “เข้าใจ” การเล่นอย่างถ่องแท้?
บทนำชิ้นนี้เป็นประตูทางเข้าสู่ชุดหนังสือเบญจภาค (5 เล่ม) ผลงานของโครงการพัฒนาองค์ความรู้ของศูนย์สหวิทยาการชุมชนศึกษา มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช สนับสนุนโดยศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) พ.ศ. 2562 เป็นงานของอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ที่เปิดม่านชุดหนังสือด้วยการตั้งคำถามว่า ทำไมต้องศึกษา “เล่น-เกม-กีฬา” อย่างจริงจัง และจะใช้แนวพินิจเชิงมานุษยวิทยาและแนวคิด “รอยต่อ-รอยแยกเชิงวัฒนธรรม” เป็นเข็มทิศนำทางอย่างไร
*”ผู้เขียนเชื่อว่า ผู้อ่านทุกท่านที่กำลังถือหนังสือเล่มนี้อยู่ คงไม่มีใครที่ไม่เคยผ่านประสบการณ์การเล่นอย่างใดอย่างหนึ่งมาก่อน… แต่แม้จะมีประสบการณ์ตรง ก็ใช่ว่าเราทุกคนจะตระหนักถึงความสำคัญของการเล่น-เกม-กีฬาก็หาไม่”* (พ.ศ. 2562)
อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ท้าให้ตั้งคำถามกับมุมมองที่เราถือว่าเป็นเรื่องธรรมดา เช่น ที่สังคมมองว่าเล่นเกมเป็นเรื่อง “เด็กๆ” หรือชนวัวชนไก่เป็น “กีฬาเปื้อนเลือด” สิ่งเหล่านี้สะท้อนระบบคุณค่าทางวัฒนธรรมอะไรบ้าง? และเหตุใดการเล่นจึงเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างอารยธรรมตามที่ Huizinga เสนอใน Homo Ludens?
งานชิ้นนี้วางฐานทางความคิดที่จำเป็นก่อนจะเข้าสู่ทฤษฎีและกรณีศึกษาในเล่มต่อๆ ไป เหมาะสำหรับผู้ที่อยากสำรวจว่าการเล่น เกม และกีฬาเป็นมากกว่าการพักผ่อน — พวกมันคือปรากฏการณ์วัฒนธรรมที่รอการทำความเข้าใจอย่างจริงจัง
