ถ้าเคยนั่งอยู่หน้าชุมชนแล้วไม่รู้ว่าจะเริ่มถามอะไร หรือเลือกเครื่องมือวิจัยแบบไหนดี เอกสารเล่มนี้เขียนขึ้นสำหรับสถานการณ์นั้นโดยเฉพาะ
อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ เขียนเอกสาร “เปิดกรุเครื่องมือเก็บข้อมูลในงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น” ขึ้นในเดือนกันยายน พ.ศ. 2564 ภายใต้การสนับสนุนของสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) และมูลนิธิสถาบันวิจัยเพื่อท้องถิ่น เนื้อหาถูกออกแบบให้เป็น “คู่มือช่วยทบทวนความจำ” สำหรับพี่เลี้ยง โหนด และนักวิจัยชุมชนที่กำลังอยู่ในช่วงเก็บข้อมูลจริง โดยเน้นเป็นพิเศษที่การเก็บข้อมูลทั้งทั่วไปและข้อมูลตัวชี้วัดความเหลื่อมล้ำ
สิ่งที่ทำให้เอกสารเล่มนี้มีเสน่ห์คือน้ำเสียงที่กันเองแต่แม่นยำ อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ อธิบายว่าเครื่องมือเก็บข้อมูลในศาสตร์การวิจัยมีอยู่เป็นร้อยๆ ชนิด แต่ที่หยิบมาใส่ใน “กรุ” นี้คือเครื่องมือที่ “เคมีเข้ากัน” กับงาน CBR เท่านั้น ครอบคลุมตั้งแต่แบบสำรวจ แบบสอบถาม การสัมภาษณ์ การสนทนากลุ่ม การสังเกต ไปจนถึงการใช้ภาพถ่ายและ AAR
*”เอกสาร ‘เปิดกรุฯ’ เขียนขึ้นเพียงเพื่อเป็น ‘คู่มือช่วยทบทวนความจำ’ เรื่อง ‘วิธีการและเครื่องมือการเก็บข้อมูลวิจัย'”* (พ.ศ. 2564)
จุดเด่นอีกประการคือกรอบ “มอง 4 ทิศ คิดหน้าคิดหลัง” ที่ช่วยให้นักวิจัยตอบได้ว่าจะเก็บข้อมูลอะไร จากใคร เมื่อไหร่ และจะนำไปเปรียบเทียบกับอะไร ก่อนจะลงมือเก็บจริง
สำหรับผู้ที่ทำงานวิจัยในชุมชนและยังไม่แน่ใจว่าเครื่องมือไหนเหมาะกับสถานการณ์ของตน เล่มนี้ไม่ได้ให้คำตอบสำเร็จรูป แต่ให้ภาษาและเกณฑ์ในการตัดสินใจ ซึ่งยั่งยืนกว่ามาก
