วัฒนธรรมและการบริหารจัดการดูเหมือนเป็นคำสองคำที่อยู่คนละโลก แต่เอกสารชิ้นนี้เสนอว่าทั้งสองไม่เพียงเชื่อมกันได้ — วัฒนธรรมเองก็คือ “กระบวนการบริหารจัดการแบบหนึ่ง” ที่มนุษย์กลุ่มหนึ่งใช้จัดการกับสิ่งแวดล้อมรอบตัวมาตลอด
อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ เขียนเอกสารนี้เพื่อประกอบการอบรมเชิงปฏิบัติการ “การพัฒนานักวิจัยท้องถิ่นด้านการบริหารจัดการวัฒนธรรมแบบมีส่วนร่วม” ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ (สวช.) กระทรวงวัฒนธรรม อัปเดตเมื่อมกราคม 2551 โดยมีฐานอยู่บนโครงการเมธีวิจัยอาวุโส สกว. ว่าด้วยการสื่อสารเพื่อการพัฒนาชุมชน
เนื้อหาเริ่มจากการตั้งคำถามว่า “วัฒนธรรม” มีบทบาทอะไรในโครงสร้างชุมชน — โดยเสนอว่าขณะที่มิติเศรษฐกิจและการเมืองมักเป็น “บ่อเกิดแห่งความแตกร้าว” วัฒนธรรมกลับเป็น “แอ่งแห่งความสมานฉันท์” ก่อนจะอธิบายการมีส่วนร่วมในงานวัฒนธรรม ยุทธศาสตร์ 4 แนวทาง ได้แก่ การอนุรักษ์ การสืบทอด การปรับประยุกต์ และการส่งเสริมเผยแพร่ และที่สำคัญที่สุด — การใช้ “การวิจัยท้องถิ่นแบบมีส่วนร่วม” เป็นเครื่องมือบริหารจัดการวัฒนธรรม
เอกสารยังถอดนิยามของ “การวิจัย” จากสามมุมมองที่เข้าใจง่าย ตั้งแต่ความหมายของคำ “research” ไปจนถึงการวิจัยในฐานะ “กระบวนท่า 3 จังหวะ” ซึ่งทำให้แนวคิดที่ดูซับซ้อนกลายเป็นเรื่องใกล้ชีวิต
หากงานวัฒนธรรมในพื้นที่ของคุณกำลังมองหาวิธีการที่จะ “เข้าใจก่อนแล้วจึงจัดการ” — เอกสารชิ้นนี้เสนอเส้นทางนั้นไว้อย่างเป็นระบบ
