ถ้าเคยตั้งคำถามว่าทำไมวิทยุชุมชนหลายแห่งผุดขึ้นมาอย่างคึกคักในช่วงแรก แล้วค่อยๆ เงียบหายไปโดยไม่มีใครอธิบายได้ชัด งานชิ้นนี้อาจเป็นบทเริ่มต้นของคำตอบ
ในปี พ.ศ. 2549 เมื่อวิทยุชุมชนภาคประชาชนของไทยเพิ่งผ่านทศวรรษแรกมาได้ไม่นาน อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ นำเสนอเอกสารชิ้นนี้ในการประชุมทีมย่อยวิทยุชุมชน โครงการเมธีวิจัยอาวุโส ณ มหาวิทยาลัยนเรศวร จังหวัดพิษณุโลก ก่อนตีพิมพ์รวมในหนังสือ “การจัดการความรู้เบื้องต้นเรื่องการสื่อสารชุมชน” ในปี พ.ศ. 2551 ตัวเอกสารไม่ได้อ้างตัวว่าเป็นคำตอบสำเร็จรูป แต่ตั้งใจเป็น “ยกร่างทางความคิดแรก” ที่เปิดพื้นที่ให้ตั้งคำถามต่อ
ประเด็นหลักที่อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ชี้ให้เห็นคือ งานบริหารจัดการถูกมองข้ามอย่างเป็นระบบในวงการวิทยุชุมชนไทย
*”จะสนใจแต่ประเด็นเรื่อง ‘การบริหารจัดการวิทยุชุมชน’ ซึ่งผู้เขียนคิดว่าเป็น ‘ประเด็นนอกสายตา’ ทั้งๆ ที่เป็นหัวใจห้องหนึ่งของงานวิทยุชุมชน”* (พ.ศ. 2549)
เอกสารนี้ตั้งคำถาม 12 หัวข้อ ครอบคลุมตั้งแต่บริบทชุมชน โครงสร้างองค์กร การบริหารบุคลากรแบบอาสาสมัคร การจัดการงบประมาณแบบไม่แสวงกำไร ไปจนถึงการสร้างการมีส่วนร่วม แต่ละหัวข้อไม่ได้ให้สูตรสำเร็จ หากแต่เสนอกรอบคิดพร้อมตัวอย่างจากวิทยุชุมชนจริงทั่วประเทศ ทั้งที่ประสบความสำเร็จและที่ล้มเหลว
สิ่งที่งานชิ้นนี้ท้าทายคือข้อสังเกตว่าวิทยุชุมชนมักล้มเหลวไม่ใช่เพราะขาดกฎหมายหรือขาดทุน แต่เพราะขาดความรู้ด้านการบริหารจัดการที่เหมาะกับธรรมชาติของตัวเอง งานบริหารแบบราชการไม่ตอบโจทย์ แบบธุรกิจก็ไม่ใช่ แล้วแบบประชาชนควรเป็นอย่างไร คำถามนั้นยังรอคำตอบจากทุกคนที่เกี่ยวข้องกับสื่อชุมชน
