การบรรยายชุดนี้ในหัวข้อระเบียบวิธีวิจัยโดย รศ.ดร.กาญจนา แก้วเทพ จัดขึ้นโดยคณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยกรุงเทพ มุ่งปูพื้นฐานกระบวนการวิจัยเชิงนิเทศศาสตร์ตั้งแต่การวางกรอบแนวคิดไปจนถึงการปฏิบัติจริง เนื้อหาครอบคลุมทั้งมุมมองเชิงทฤษฎีและขั้นตอนการออกแบบงานวิจัยอย่างเป็นระบบ
ช่วงแรกอธิบายการวางกรอบแนวคิดผ่านตัวแบบหรือโมเดลเพื่อให้เห็นองค์ประกอบของการวิจัยในภาพรวม พร้อมเน้นย้ำความสำคัญของการกำหนดโจทย์และปัญหาวิจัยให้ชัดเจนตั้งแต่ต้น ก่อนนำไปสู่การเลือกวิธีวิเคราะห์ที่เปลี่ยนผ่านจากทฤษฎีสู่การปฏิบัติงานวิจัยจริง
ถัดมาเจาะลึกแก่นของการวิจัยว่าเป็นการแสวงหาคำตอบด้วยระเบียบวิธีทางวิทยาศาสตร์ ไม่ว่าเชิงปริมาณหรือคุณภาพ โดยหัวใจอยู่ที่ “ระดับของนามธรรม” ที่นักวิจัยต้องมองเห็นทั้งรูปธรรมและนามธรรมไปพร้อมกัน พร้อมชี้ว่าการทบทวนวรรณกรรมทำหน้าที่เป็นฐานรากช่วยตั้งโจทย์ให้แหลมคม และจุดยืนทางทฤษฎีที่ต่างกันย่อมนำไปสู่คำถามและวิธีแก้ปัญหาที่ต่างกัน
ส่วนสุดท้ายเน้นปัญหา “งานวิจัยหัวขาด” ที่ขาดโจทย์ชัดเจน จึงต้องตั้งคำถามจากความสงสัยจริง แล้วกำหนดตัวแปรซึ่งเปรียบเสมือนผู้ต้องสงสัยที่ต้องระบุตำแหน่งสัมพันธ์กับทฤษฎี พร้อมนิยามศัพท์ปฏิบัติการและกรอบแนวคิดการวิจัยที่ทำหน้าที่เป็นแผนที่นำทาง ซึ่งสามารถปรับเปลี่ยนได้ระหว่างกระบวนการเพื่อความแม่นยำ
กล่าวโดยสรุป การบรรยายนี้ร้อยเรียงตั้งแต่การวางกรอบแนวคิดภาพรวม ไปจนถึงแก่นเรื่องระดับนามธรรมและจุดยืนทางทฤษฎี และปิดท้ายด้วยเทคนิคการตั้งโจทย์ กำหนดตัวแปร และสร้างกรอบแนวคิดวิจัย เพื่อให้ผู้เรียนสามารถออกแบบงานวิจัยที่มีทั้งความเป็นเหตุเป็นผลและความแม่นยำเชิงวิชาการอย่างแท้จริง
