ในยุคที่สื่อมวลชนกระจายตัวอย่างรวดเร็วและแทรกซึมเข้าไปในชีวิตประจำวันของผู้คน คำถามที่สำคัญไม่ได้อยู่แค่ว่า “สื่อนำเสนออะไร” แต่อยู่ที่ “ใครควรจับตามองสื่อ และด้วยกรอบคิดแบบใด”
ผลงานชุดนี้ของอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ เกิดขึ้นจากแนวคิดเรื่องการเฝ้าระวังสื่อ ซึ่งเป็นกระบวนการตรวจสอบเนื้อหา ทิศทาง และผลกระทบของสื่อต่อสังคมอย่างเป็นระบบ งานชุดนี้ไม่ได้มองสื่อในฐานะกระจกสะท้อนความเป็นจริง แต่มองในฐานะพื้นที่ที่มีการต่อสู้ทางความหมายและอุดมการณ์อยู่ตลอดเวลา
การเฝ้าระวังสื่อในแนวทางของอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ผสานทั้งมิติของการวิเคราะห์เนื้อหา การตรวจสอบโครงสร้างการผลิต และการมองผลกระทบต่อผู้รับสารกลุ่มต่างๆ โดยเฉพาะกลุ่มที่อาจถูกมองข้ามหรือถูกนำเสนออย่างไม่เป็นธรรม งานเขียนในชุดนี้รวบรวมบทความที่ผ่านการนำเสนอและเผยแพร่ในต่างวาระ เพื่อให้เป็นประโยชน์แก่ผู้ที่สนใจศึกษาการทำงานของสื่อในมิติเชิงวิพากษ์
กรอบแนวคิดหลักที่ทอดยาวผ่านงานชุดนี้คือความเชื่อว่าพลเมืองที่ตื่นตัวและองค์กรภาคประชาสังคมจำเป็นต้องมีความสามารถในการอ่านสื่ออย่างมีวิจารณญาณ ไม่ใช่เพื่อปฏิเสธสื่อ แต่เพื่อเข้าใจกลไกของมันอย่างลึกซึ้ง
ลองวางตัวเองในฐานะผู้เฝ้าดูสื่ออย่างตั้งใจ แล้วถามว่า สิ่งที่เห็นทุกวันบนจอนั้น เล่าเรื่องอะไร และเงียบเรื่องอะไร บางทีคำตอบจะพลิกวิธีมองโลกของคุณไปตลอดกาล
