ในเมื่อสื่อมวลชนเป็นฝาแฝดกับอุตสาหกรรม แล้วเราจะให้มันแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมได้จริงหรือ?
บทความชิ้นนี้โดยอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ สรุปย่อมาจากเอกสาร “จุดประกายความคิดเรื่องสื่อมวลชนกับสิ่งแวดล้อม” ที่เขียนไว้ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2540 และตีพิมพ์ในวารสารนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปีที่ 16 ฉบับตุลาคม-ธันวาคม 2541 ในชื่อ “สื่อสิ่งแวดล้อม: ที่เป็นมาและที่(ควรจะ)เป็นไป” เป็นบทความสำคัญที่วางรากฐานมุมมองการสื่อสารสิ่งแวดล้อมในแวดวงวิชาการไทย
งานชิ้นนี้นำเสนอคำนิยามอันหลากหลายของสิ่งแวดล้อม ตั้งแต่สิ่งแวดล้อมตามธรรมชาติ สิ่งแวดล้อมที่มนุษย์สร้างขึ้น ไปจนถึง “สิ่งแวดล้อมภายใน” (invironment) ซึ่งคือค่านิยมและวิธีคิดในจิตใจมนุษย์ที่กำหนดการกระทำต่อธรรมชาติ จากนั้นจัดประเภทขบวนการสิ่งแวดล้อมออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มอนุรักษ์ที่แก้พฤติกรรมระดับบุคคล กลุ่มปฏิรูปที่แก้ที่นโยบาย และกลุ่มเปลี่ยนระบบที่มองว่าต้องเปลี่ยนโครงสร้างเศรษฐกิจสังคม
บทความตั้งคำถามสำคัญไว้สองทาง คือ ทั้งสื่อมวลชนในฐานะผู้ช่วยแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม และสื่อมวลชนในฐานะ “เชื้อโรค” ที่เป็นส่วนหนึ่งของปัญหา พร้อมชี้ความท้าทายที่เกิดจากการชนกันระหว่างวัฒนธรรมวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมสื่อมวลชน เช่น ปัญหาโลกร้อนที่ต้องการเวลาพิสูจน์ยาวนาน แต่สื่อต้องรายงานให้ทันและ “ฟันธง”
บทความขนาดกะทัดรัดชิ้นนี้เหมาะสำหรับทุกคนที่อยากทำความเข้าใจว่าทำไมการสื่อสารเรื่องสิ่งแวดล้อมจึงซับซ้อนกว่าการแชร์โพสต์สีเขียวบนโซเชียลมีเดีย
