ภาษาไม่ได้ทำหน้าที่แค่ “บอก” ความหมาย แต่ยัง “สร้าง” ความหมาย กำกับความคิด และตอกย้ำโลกทัศน์บางอย่างให้ดูเป็นเรื่องธรรมดา ราวกับไม่มีทางเลือกอื่น
งานชุดนี้ของอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ สำรวจการทำงานของภาษาในสื่อมวลชนไทย ทั้งในระดับของการเลือกใช้ถ้อยคำ โครงสร้างประโยค การตั้งชื่อ และการใช้อุปลักษณ์ โดยมองว่าภาษาที่ปรากฏในสื่อไม่ใช่เครื่องมือกลางๆ แต่เป็นพื้นที่ซึ่งอุดมการณ์ทางสังคม ความสัมพันธ์เชิงอำนาจ และการนิยามความเป็นปกติล้วนอาศัยฝังตัวอยู่
การศึกษาภาษาในสื่อตามแนวทางของอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ผสมผสานกรอบจากภาษาศาสตร์เชิงวิพากษ์ (Critical Discourse Analysis) เข้ากับการวิเคราะห์สื่อสารมวลชน เพื่อเปิดเผยว่าเบื้องหลังภาษาที่ดูธรรมดาในข่าว บทความ หรือสโลแกนต่างๆ นั้น มีทั้งการคัดเลือก การละเว้น และการกำหนดกรอบ (framing) ที่ทรงพลังอยู่
งานเขียนในชุดนี้รวบรวมตัวอย่างจากสื่อไทยที่หลากหลาย นำมาวิเคราะห์อย่างละเอียดเพื่อแสดงให้เห็นกลไกที่ภาษาทำงานอยู่เบื้องหลังสิ่งที่เราอ่านและฟังในชีวิตประจำวัน
ลองอ่านพาดหัวข่าวชิ้นเดิมอีกครั้ง แต่คราวนี้ถามว่า “ทำไมถึงเลือกใช้คำนี้ ไม่ใช่คำอื่น” แค่นั้นก็เพียงพอจะเปลี่ยนวิธีที่คุณอ่านสื่อไปตลอดชีวิต
