ระหว่างที่คุณอ่านประโยคนี้อยู่ — คุณแน่ใจแค่ไหนว่าความหมายที่คุณเข้าใจตรงกับที่ผู้เขียนตั้งใจไว้?
อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ เขียนหน่วยที่ 7 ชื่อ “ทฤษฎีว่าด้วยเนื้อหา/สารและความหมาย” ให้แก่ประมวลสาระชุดวิชาปรัชญานิเทศศาสตร์และทฤษฎีการสื่อสาร ของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ตีพิมพ์ในปี พ.ศ. 2548 งานชิ้นนี้ถือเป็นหนึ่งในบทที่ซับซ้อนที่สุดของชุดวิชา เพราะต้องพาผู้เรียนสำรวจปรัชญาหลายสายตั้งแต่ภาษาศาสตร์ของชอมสกี้ ทฤษฎีสัญวิทยาของโซซูร์และเพียร์ส ไปจนถึงแนวคิดของฟูโกต์เรื่องความรู้และอำนาจ
สิ่งที่โดดเด่นในงานชิ้นนี้คือการที่อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ไม่ได้นำเสนอทฤษฎีเหล่านี้แบบแยกส่วน แต่จัดหมวดหมู่ตามปรัชญาเบื้องหลัง ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มทฤษฎีภาพสะท้อน กลุ่มที่เชื่อว่าความหมายถูกประกอบสร้างทางสังคม หรือกลุ่มที่ผสมทั้งสองแนว วิธีจัดหมวดหมู่แบบนี้ทำให้เห็นว่าความขัดแย้งระหว่างทฤษฎีไม่ใช่เพียงปัญหาเทคนิค แต่สะท้อนทัศนะโลกที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง
*”ความหลากหลายจึงเป็นลักษณะเด่นของกลุ่มทฤษฎีว่าด้วยเนื้อหา/สาร และความหมาย”* (พ.ศ. 2548)
สำหรับผู้เรียนระดับปริญญาโทด้านนิเทศศาสตร์ที่ยังงงงวยว่า “ความหมาย” อยู่ที่ตัวข้อความ ที่ผู้ส่งสาร หรือที่ผู้รับ — หน่วยนี้จะไม่ให้คำตอบตายตัว แต่จะช่วยให้คุณถามคำถามนั้นได้แม่นยำขึ้น และเห็นว่าทำไมคำตอบที่ต่างกันจึงนำไปสู่วิธีวิเคราะห์สื่อที่ต่างกันด้วย
