มีน้อยครั้งที่คนนอกจะมาบอกคนในว่า “ตัวเองเป็นอะไร” และยังน่าฟังด้วย แต่การบรรยายครั้งนี้คือหนึ่งในนั้น
เอกสารชิ้นนี้เป็นบันทึกถอดความจากการบรรยายของอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ในเวทีอบรมงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น เมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม 2560 ลักษณะพิเศษของการบรรยายครั้งนี้อยู่ที่ผู้พูดเป็น “คนนอก” หรือผู้ที่ไม่ได้อยู่ในระบบ CBR โดยตรง แต่มาพูดเรื่อง CBR ให้คนที่ทำงาน CBR อยู่แล้วฟัง วัตถุประสงค์จึงต่างออกไปจากการแนะนำ CBR ให้คนทั่วไปรู้จัก
*”เอามะพร้าวห้าวมาขายสวน แต่อาจจะขายได้เพราะเป็นสวนส้มโอ”* อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ เปิดการบรรยายด้วยการยอมรับฐานะที่แปลกของตัวเองในห้องนี้ และนั่นทำให้น้ำเสียงตลอดการบรรยายมีความสดและตรงไปตรงมา
เนื้อหาพาผู้ฟังไปสำรวจ “positioning” ของ CBR ในแผนที่การวิจัยที่กว้างขึ้น ด้วยการเปรียบ สกว. กับ Jurassic Park ที่มีสายพันธุ์การวิจัยอยู่หลายประเภท ตั้งแต่ basic research งานวิจัยประยุกต์ R&D ไปจนถึง CBR ซึ่งมีกระบวนการผสม R และ D ในแบบที่ไม่เหมือนใคร เพราะทุกอย่างถูกขับเคลื่อนจากปัญหาของชาวบ้านเป็นจุดตั้งต้น
อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ยังนำเสนอเครื่องมือตรวจ DNA ของ CBR ด้วยปุ่มบังคับ “เพื่อ โดย ของ” ซึ่งช่วยให้มองเห็นความแตกต่างของ CBR ไทยจากการวิจัยประเภทอื่นได้อย่างคมชัด คือชาวบ้านทำวิจัยเพื่อชาวบ้าน โดยชาวบ้าน และเป็นของชาวบ้าน
หากคุณทำงาน CBR มาสักระยะแต่ยังตอบได้ไม่ชัดว่า CBR แตกต่างจากการวิจัยเชิงคุณภาพอย่างไร หรือเหมือนกับ PAR ตรงไหน เอกสารนี้คือการมองกระจกผ่านสายตาคนนอกที่น่าจะให้ภาพที่คมชัดกว่าที่คาดไว้
