ถ้าเคยคิดว่างานวิจัยเป็นเรื่องของนักวิชาการในห้องแล็บ หนังสือเล่มนี้อาจทำให้คิดใหม่
หนังสือ “การวิจัย: จากจุดเริ่มต้นจนถึงจุดสุดท้าย” จัดพิมพ์โดยสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ครั้งแรกในปี พ.ศ. 2548 และได้รับความนิยมจนพิมพ์ถึงครั้งที่ 4 ในปี พ.ศ. 2560 เป็นหนึ่งในชุดหนังสือ 10 เล่มที่เผยแพร่ผลงานวิจัยชุดโครงการ “การสื่อสารเพื่อชุมชน” ซึ่งอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ เป็นผู้ประสานงานชุดโครงการที่ประกอบด้วยโครงการวิจัยย่อย 30 โครงการ
สิ่งที่ทำให้หนังสือเล่มนี้แตกต่างจากเล่มอื่นในชุดคือ อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ไม่ได้นำเสนอผลการวิจัย แต่ “ถอดบทเรียนกระบวนการวิจัย” ออกมา ตั้งแต่เริ่มคิดจะทำ จนกระทั่งขั้นตอนสุดท้ายคือการวิเคราะห์และสังเคราะห์ แล้วนำผลงานวิจัยของโครงการย่อยมายกตัวอย่างเชิงประจักษ์ตลอดทาง
*”งานวิจัยไม่ใช่เรื่องยากอย่างที่คิด”* — นี่คือความรู้สึกที่คาดหวังจะเกิดขึ้นกับผู้อ่าน ตามที่ระบุในคำนำ
หนังสือแบ่งเป็นสี่ตอน ครอบคลุมตั้งแต่นิยามความหมายอันหลากหลายของการวิจัย การวิเคราะห์คุณลักษณะและขั้นตอน แนวคิดและทฤษฎี ไปจนถึงการวิเคราะห์-สังเคราะห์ข้อมูล แต่ละตอนเขียนด้วยภาษาที่อ่านง่าย ใช้ตัวอย่างจากชีวิตจริงและจากโครงการวิจัยชุมชนจริงๆ ทำให้เห็นว่ากระบวนการวิจัยไม่ได้ต้องการเฉพาะนักวิชาการ
สำหรับผู้ทำงานภาคสนามที่อยากเข้าใจว่าตัวเองกำลังทำอะไรอยู่ในกระบวนการแสวงหาความรู้ หนังสือเล่มนี้น่าจะตอบคำถามที่ไม่กล้าถาม
