ถ้าการพัฒนาชุมชนและการสื่อสารเป็นสองสิ่งที่ต้องเดินไปด้วยกัน คำถามคือ — ที่ผ่านมาพวกเราเดินพร้อมกันจริงหรือเปล่า?
บทความวิชาการชิ้นนี้ตีพิมพ์ในวารสารนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปีที่ 18 ฉบับที่ 2 ช่วงมีนาคม–มิถุนายน พ.ศ. 2543 โดยอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ร่วมกับ กิตติ กันภัย และปาริชาต สถาปิตานนท์ สโรบล งานชิ้นนี้เกิดขึ้นในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อของการทบทวนแนวคิดการพัฒนาไทย ซึ่งเริ่มตั้งคำถามกับโมเดลการพัฒนาแบบบนลงล่างที่ครอบงำมาตั้งแต่ทศวรรษ 1960
บทความนี้ทำหน้าที่สำรวจความสัมพันธ์สามเส้าระหว่างการสื่อสาร การพัฒนา และชุมชน ในสามมิติที่เชื่อมกัน โดยอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ และคณะนำเสนอว่าการพัฒนาแนวคิดเรื่องนี้อาจแบ่งออกได้เป็นสามยุคใหญ่ ตามลักษณะของกระบวนทัศน์ที่ครองพื้นที่ในแต่ละช่วง ตั้งแต่กระบวนทัศน์ความทันสมัยแบบตะวันตกที่ผูกโยงการพัฒนาเข้ากับสื่อมวลชน ไปจนถึงกระบวนทัศน์ทางเลือกที่เริ่มให้น้ำหนักกับการสื่อสารจากล่างขึ้นบนและการมีส่วนร่วมของชุมชน
จุดแข็งของงานชิ้นนี้อยู่ที่การวางกรอบความสัมพันธ์ระหว่างการสื่อสารกับการพัฒนาอย่างครบรอบด้าน โดยไม่ตัดสินว่ากระบวนทัศน์ใดถูกหรือผิด แต่ชี้ให้เห็นว่าแต่ละกระบวนทัศน์มีข้อจำกัดของตัวเอง
หากคุณทำงานในด้านการพัฒนาชุมชน การสื่อสารสาธารณะ หรือกำลังตั้งคำถามว่าสื่อควรมีบทบาทอย่างไรต่อชุมชน งานชิ้นนี้ไม่ได้ให้คำตอบสำเร็จรูป แต่ให้แผนที่ที่ชัดเจนพอจะช่วยให้คุณรู้ว่าตอนนี้คุณยืนอยู่ ณ จุดไหนของภูมิทัศน์ทางความคิด
