ทั้งสตรีนิยมและวัฒนธรรมศึกษาต่างก็สนใจเรื่องเดียวกัน คือ “ใครกำหนดว่าอะไรคือความรู้ และความรู้นั้นรับใช้ใคร” — แต่พวกเขาเดินมาถึงคำถามเดียวกันนี้จากเส้นทางที่ต่างกัน
บทความของอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ชิ้นนี้ ตีพิมพ์ในรวมเล่ม “อยู่ชายขอบ มองลอดความรู้” บรรณาธิการโดย อานันท์ กาญจนพันธ์ สำนักพิมพ์มติชน พ.ศ. 2549 เป็นการวางจุดร่วมและจุดต่างระหว่างสตรีนิยมและวัฒนธรรมศึกษาเชิงวิพากษ์ (Critical Cultural Studies) ของสำนักเบอร์มิงแฮม ซึ่งเป็นสำนักคิดที่ไม่ยอมเข้าสังกัดภาควิชาใดภาควิชาหนึ่งในมหาวิทยาลัย — เพราะเชื่อว่าสิ่งที่มีคุณค่าที่สุดในโลกวิชาการมักอยู่ตามรอยต่อ ไม่ใช่ที่ศูนย์กลาง
อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ชวนให้เห็นว่าทั้งสองแนวทางมีจุดร่วมสำคัญสามประการ ได้แก่ การสนใจ “การเมืองของความรู้” การปฏิเสธการแยกโลกวิชาการออกจากภาคปฏิบัติ และการเน้นสหวิทยาการ ขณะเดียวกันก็มีจุดต่างที่น่าสนใจ โดยเฉพาะในเรื่องว่าจะเอา “เพศ” หรือ “ชนชั้น” มาเป็นเลนส์วิเคราะห์หลัก
งานชิ้นนี้มีคุณค่าในฐานะสะพานเชื่อมสองสำนักคิดที่มักถูกนำเสนอแยกกัน อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ แสดงให้เห็นว่าการนำทั้งสองแนวทางมาสนทนากันอย่างมีวิจารณญาณ เปิดประตูสู่การทำความเข้าใจวัฒนธรรมในมิติที่ซับซ้อนและครบถ้วนกว่าการใช้กรอบเดียว
หากอยากเข้าใจว่าเหตุใดงานศึกษาวัฒนธรรมในยุคปัจจุบันจึงให้ความสำคัญกับประเด็นเรื่องเพศ อำนาจ และอัตลักษณ์ไปพร้อมกัน บทความชิ้นนี้เสนอพื้นฐานทางทฤษฎีที่หยั่งรากมาจากสองสำนักความคิดที่มีพลังที่สุดในศตวรรษที่ 20
