“เรื่องกินเรื่องใหญ่ เรื่องตายเรื่องกลาง เรื่องตะรางเรื่องเล็ก” — สำนวนไทยที่แฝงความจริงเอาไว้อย่างไม่ทันระวัง และคือจุดตั้งต้นของหนังสือเล่มนี้
บทนำในหนังสือ “เรื่องกินเรื่องใหญ่: วัฒนธรรมแห่งอาหารกับชุมชนศึกษา” (พ.ศ. 2561) เขียนโดยอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ บรรณาธิการและที่ปรึกษาของศูนย์สหวิทยาการชุมชนศึกษา มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช หนังสือนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการวิชาการ 3 เล่มร่วมกับศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ เปิดประเด็นด้วยการแสดงให้เห็นว่าอาหารในสังคมไทยไม่ใช่เรื่องปากท้องเพียงอย่างเดียว แต่เป็นระบบสัญลักษณ์ที่บ่งบอกอัตลักษณ์ของคน กลุ่ม ชาติพันธุ์ ชนชั้น และวัฒนธรรม งานชิ้นนี้อธิบายว่า “คุณกินอะไรบ่งบอกว่าคุณเป็นใคร” (You eat what you are) และอาหารจึงทำงานเป็นเครื่องบ่งชี้อัตลักษณ์ในแบบเดียวกับเสื้อผ้าและภาษา
บทนำยังนำเสนอกรอบ 3 วัฏจักรของวัฒนธรรมอาหาร ได้แก่ การผลิต การปรุง และการบริโภค และชี้ให้เห็นว่าวัฒนธรรมการสื่อสารทำงานอยู่ในทุกวัฏจักรเหล่านี้ ตั้งแต่การสอนจับปลาของพ่อชาวประมง ไปจนถึงรายการอาหารทางโทรทัศน์และสื่อออนไลน์ยุคปัจจุบัน
สิ่งที่ทำให้งานบรรณาธิการของอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ มีเอกลักษณ์คือการที่เธอไม่เพียงแค่เชื่อมบทความ แต่สร้างกรอบทางปัญญาที่ทำให้บทความวิจัย 8 ชิ้นในเล่มกลายเป็นองค์ความรู้ที่โยงใยกันอย่างมีพลัง ใครก็ตามที่เคยสงสัยว่าทำไม “ผัดไทย” ถึงกลายเป็นอาหาร “ไทย” ได้ ควรเริ่มอ่านที่บทนำชิ้นนี้
