“ไร้สาระ” จริงหรือ? หรือแค่สายตาของเราที่ยังมองไม่เห็น?
อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ และคณะ ตั้งคำถามนี้ขึ้นมาตั้งแต่ปี 2545 เมื่อแวดวงวิชาการด้านนิเทศศาสตร์ไทยยังวนเวียนอยู่กับการศึกษา “สื่อหนักๆ หน้าตาเคร่งขรึม” อย่างรายการข่าวและสารคดี ในขณะที่ในโลกความเป็นจริง รายการบันเทิงครองพื้นที่ผู้ชมอย่างเบ็ดเสร็จ ขับเคลื่อนธุรกิจขนาดใหญ่ และเคลื่อนไหวความรู้สึกนึกคิดในสังคม
“บางที ที่เรามองไม่เห็นคุณค่า สาระ และอำนาจของสื่อบันเทิง อาจไม่ใช่เพราะเนื้อในอันว่างเปล่าของสิ่งที่ดู หากแต่อาจเป็นเพราะสายตาอันว่างเปล่าของคนที่มอง” กาญจนา แก้วเทพ และคณะ, 2545
หนังสือเล่มนี้แบ่งเนื้อหาเป็น 2 ส่วน ส่วนแรกนำเสนอแนวคิดหลักในการเพ่งพินิจสื่อบันเทิง ส่วนที่สองเป็นการวิเคราะห์รายการบันเทิงประเภทต่างๆ ในโทรทัศน์ไทย เพื่อพิสูจน์ว่า ภายใต้ความ “ไร้สาระ” นั้น มีอำนาจทางสังคมและวัฒนธรรมแฝงอยู่อย่างเงียบงัน
หนังสือเล่มนี้พิมพ์ครั้งที่ 2 ในปี 2568 โดยวิทยาลัยนวัตกรรมสื่อสารสังคม มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ห่างจากครั้งแรก 23 ปี สะท้อนว่าแก่นของงานยังคงใช้ได้กับยุคสมัยปัจจุบัน ที่แม้แต่รายการข่าวเองก็เริ่มเติม “ความบันเทิง” เข้าไปในทุกมุมของการนำเสนอ
ครั้งต่อไปที่คุณนั่งดูรายการที่ดูเหมือน “ไม่มีสาระ” ลองหยุดถามตัวเองว่า มันกำลังบอกอะไรกับคุณบ้าง? คำตอบอาจจะทำให้คุณประหลาดใจ
