ทำไมถึงต้องให้คนไข้มีส่วนร่วม ในเมื่อหมอรู้ดีกว่า? — คำถามง่าย ๆ ที่มีคำตอบซับซ้อนและสำคัญอย่างยิ่งในยุคที่โรคส่วนใหญ่มาจากพฤติกรรมของตัวเราเอง
อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ เขียนบทความนี้เป็นเอกสารประกอบการสัมมนาปฏิบัติการ “ศตวรรษใหม่ของการสื่อสารเพื่อสุขภาพแบบมีส่วนร่วม” โครงการ “การพัฒนาองค์ความรู้เรื่องการสื่อสารเพื่อสุขภาพ” (Academic Health Communication — AHC) สนับสนุนโดย สสส. จัดขึ้นเมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2547 ที่โรงแรมริชมอนด์ นนทบุรี
บทความนี้เข้าถึงปัญหาด้วยอุปมาที่คมคาย: ถ้าคุณต้องซ่อมรถ ทิ้งรถไว้แล้วกลับมารับทีหลังได้ แต่ถ้าจะสร้างบ้าน เจ้าของบ้านต้องมีส่วนร่วมตลอดทาง — และการสร้างสุขภาพก็เป็นแบบสร้างบ้าน ไม่ใช่แบบซ่อมรถ จากนั้นอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ขยายแนวคิดเรื่อง “การมีส่วนร่วม” ออกเป็นหลายมิติ ทั้งการสร้างความรู้สึกเป็นเจ้าของ การรักษาอัตลักษณ์ที่หลากหลาย และการสร้างความรู้สึกเกี่ยวข้องผูกพัน พร้อมชี้ให้เห็นว่าในแต่ละสถานการณ์ด้านสุขภาพ ต้องการฝีมือการสื่อสารระดับที่ต่างกัน
*”เมื่อผู้คนรู้สึกว่าร่างกายนั้นเป็นของเขา ไม่ใช่ของแพทย์ประจาตัว เมื่อจะลงมือทำอะไรกับร่างกายของเขา ก็จำเป็นต้องให้เจ้าของร่างกายมีส่วนร่วมในการตัดสินใจตลอดเวลา”* — อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ, 2547
ถ้าคุณทำงานด้านสาธารณสุข หรือเป็นนักสื่อสารสุขภาพ บทความนี้จะช่วยให้คุณเข้าใจว่าทำไมคนที่สุขภาพดีถึงโน้มน้าวยากที่สุด และจะต้องใช้การสื่อสารแบบไหนจึงจะได้ผล
