งานวิจัยที่ดีสิ้นสุดเมื่อไหร่กันแน่ เมื่อเขียนรายงานเสร็จ หรือเมื่อสิ่งที่ค้นพบเริ่มขยายตัวออกไปยังชีวิตของผู้คนที่ไม่ได้อยู่ในโครงการเลย
อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ เริ่มสนใจประเด็นเรื่อง “การขยายผล” (Extension) ในงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น มาตั้งแต่กว่าสิบปีก่อนหนังสือเล่มนี้จะถูกเขียนขึ้น จุดเริ่มต้นคือการเข้าไปช่วยงานสังเคราะห์ผลงาน CBR ของเขตภาคกลาง-ตะวันออก-ตะวันตก ในช่วงสิบปีแรกของฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น สกว. ประสบการณ์นั้นปลุกคำถามที่ไม่ยอมหาย
*”ผู้เขียน (ซึ่งมาจากดวงดาวอื่นในจักรวาลการวิจัย) ได้มีโอกาสเข้ามาช่วยงานสังเคราะห์ผลงาน CBR… จากประสบการณ์ทั้งการอ่านรายงานการวิจัยและได้พบกับตัวเป็นๆ ของนักวิจัยชุมชนและโหนด-พี่เลี้ยงของ CBR ทำให้ผู้เขียนรู้สึกตื่น”* (พ.ศ. 2567)
หนังสือที่พิมพ์ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2567 เล่มนี้สำรวจการขยายผลใน CBR อย่างรอบด้าน ทั้งในแง่ทฤษฎีและประวัติความเป็นมาของแนวคิดในวงวิชาการสากล ลักษณะเฉพาะของการขยายผลในงาน CBR และภาคปฏิบัติที่ขยายออกไปในทุกมิติ ตั้งแต่ระดับปัจเจกบุคคล ครอบครัว กลุ่ม ไปจนถึงเครือข่ายและนโยบาย
อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ไม่ได้มองการขยายผลเป็นเพียงขั้นตอนสุดท้ายของโครงการ แต่เป็นสิ่งที่ต้องออกแบบตั้งแต่ต้น เพราะความรู้ที่ไม่เดินทางต่อ คือความรู้ที่ยังไม่สมบูรณ์
ทำงานวิจัยชุมชนมานานแล้ว และอยากรู้ว่าสิ่งที่ทำมาส่งต่อไปได้ไกลแค่ไหน คำถามนั้นอยู่ในหนังสือเล่มนี้รอคำตอบที่คุณต้องลองตีความด้วยตัวเอง
