งานวิจัย CBR (แนวคิด-เครื่องมือ)

ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา ประเด็นเรื่องคุณภาพชีวิตได้กลายเป็นหัวใจของการถกเถียงเชิงนโยบายในหลายประเทศ แต่คำถามที่ยังคาราคาซังอยู่เสมอคือ ใครกันแน่ที่มีสิทธิ์นิยามว่า “ชีวิตที่ดี” หน้าตาเป็นอย่างไร งานชิ้นนี้ของอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ซึ่งปรากฏในหนังสือการพัฒนาเครื่องชี้วัดคุณภาพชีวิตและสังคม ตั้งต้นจากปัญหานั้นโดยตรง โดยวางกรอบให้เห็นว่าขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมใหม่ (New Social Movement) ทั่วโลก รวมถึงในไทย ได้ลุกขึ้นท้าทายอำนาจของรัฐและวิชาชีพในการผูกขาดความหมายของ “ความอยู่ดีมีสุข”

นักกิจกรรมมักมีปัญหาตรงข้ามกับนักทฤษฎี ปัญหาไม่ใช่ว่า “คิดมากเกินไปจนไม่ทำ” แต่คือ “ทำมากเกินไปจนไม่คิด” คำถามคือ จะทำอย่างไรให้คนที่ถนัดลงมือปฏิบัติ หยุดขยับกายสักครู่ แล้วขยับปัญญาก่อน

มีหนังสือวิชาการบางเล่มที่เกิดจากความไม่รู้ — และนั่นคือจุดแข็งของมัน หนังสือเล่มนี้เขียนขึ้นโดยนักวิชาการที่ยอมรับตรงๆ ว่าตนเองแทบไม่มีความรู้เรื่อง “การทำงานกับภาคี” ในงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น แต่ด้วยเหตุนั้นเองจึงกลายเป็นเอกสาร “แม่เหล็ก” ที่ออกแบบมาเพื่อดึงความรู้จากพี่เลี้ยงและนักวิจัยชุมชนตัวจริงให้ออกมาเกาะกลุ่มกัน