ถ้าเคยสังเกตว่าทฤษฎีสื่อสารมวลชนส่วนใหญ่พูดถึง “ผู้ชม” แต่แทบไม่เคยถามว่า “ผู้หญิงอยู่ตรงไหน” บทความชิ้นนี้คือคำตอบที่รอมานานหลายทศวรรษ
บทความ “การสื่อสารกับสตรี: ตามล่าหาห่วงโซ่ที่ขาดหาย” ของอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ตีพิมพ์ครั้งแรกในหนังสือ “สตรีศึกษา” โครงการสตรีและเยาวชนศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปี พ.ศ. 2541 และได้รับการปรับปรุงขยายความพร้อมเพิ่มตัวอย่างงานวิจัยไทยอีกครั้งภายใต้โครงการเมธีวิจัยอาวุโส สกว. ในปี พ.ศ. 2553
งานชิ้นนี้เกิดขึ้นจากการตั้งคำถามว่า เหตุใดตลอดประวัติศาสตร์ของนิเทศศาสตร์ “เพศสภาพ” จึงถูกมองข้ามราวกับไม่มีอยู่ อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ อ้างถึงการสังเกตของ D. McQuail ที่ว่า *”ไม่ว่าจะเป็นทฤษฎีด้านสังคมศาสตร์หรือนิเทศศาสตร์สำนักใดก็ตาม มักจะมองข้ามประเด็นเรื่องเพศสภาพ/บทบาทหญิง-ชาย (gender) ไปเสียทุกสำนัก”* แล้วชวนให้ตามรอยว่า “ห่วงโซ่” ที่ขาดหายนั้นคืออะไร
โครงสร้างของงานครอบคลุมพัฒนาการทฤษฎีสื่อกับสตรี 4 ยุค ตั้งแต่ Sex-Role Socialization, Reflection Theory, Uses and Gratifications จนถึงยุควัฒนธรรมศึกษา ควบคู่กับมุมมองของสตรีนิยมสี่สำนัก และการวิเคราะห์ตามองค์ประกอบการสื่อสาร (S-M-C-R) โดยมีงานวิจัยไทยจากจุฬาฯ และธรรมศาสตร์มาประกอบเป็นรูปธรรมตลอดเล่ม
นี่ไม่ใช่เพียงบทความวิชาการ แต่เป็นแผนที่ฉบับแรกที่วาดให้เห็นว่าการศึกษาสื่อและสตรีในไทยเดินมาถึงไหน ยังขาดอะไร และควรมุ่งไปทางใด ถ้าคุณกำลังทำวิจัยด้านสื่อ เพศสภาพ หรือสตรีศึกษา งานชิ้นนี้คืออ้างอิงที่ขาดไม่ได้
