รายการโทรทัศน์ที่คุณดูทุกคืน — คุณคิดว่าสถานีสร้างมันขึ้นมาเพื่อคุณ หรือเพื่อ “บริหาร” คุณ?
อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ เขียนหน่วยที่ 4 ชื่อ “การบริหารผู้ชมรายการโทรทัศน์” ให้แก่เอกสารการสอนชุดวิชาการบริหารงานโทรทัศน์ ของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช เขียนแล้วเสร็จในเดือนเมษายน พ.ศ. 2551 ตีพิมพ์ใน พ.ศ. 2552
งานชิ้นนี้วางอยู่บนความตึงเครียดที่น่าสนใจ ระหว่างความพยายามของสถานีโทรทัศน์ที่จะ “บริหารจัดการ” ผู้ชม กับความเป็นจริงที่ว่าผู้ชมไม่เคยอยู่ภายใต้การควบคุมได้เบ็ดเสร็จ อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ นำแนวคิดของ I. Ang (1991) มาอธิบายว่าเหตุใดพฤติกรรมดูโทรทัศน์จึงคาดเดาไม่ได้ เพราะไม่เหมือนการเข้าโรงเรียนหรือทำงาน การดูโทรทัศน์คือการกระทำโดยสมัครใจที่มีทางเลือกอยู่ตลอดเวลา
เนื้อหาครอบคลุมหลายมิติ ทั้งความหมายของ “ผู้ชม” จากมุมมองต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นผู้ชมในฐานะตลาด ในฐานะกลุ่มสาธารณะ ในฐานะผู้บริโภค หรือในฐานะผู้ดูผู้ชม รวมถึงเครื่องมือกลไกที่ใช้ในการบริหารผู้ชม เช่น การจัดผังรายการ การเลือกดารา และการวัดเรตติ้ง
สำหรับผู้ทำงานในอุตสาหกรรมโทรทัศน์หรือสตรีมมิง และนักศึกษาที่สนใจความสัมพันธ์เชิงอำนาจระหว่างผู้ผลิตเนื้อหากับผู้รับชม — งานชิ้นนี้วางรากฐานทางทฤษฎีไว้ชัดเจน และยิ่งอ่านในยุคที่ algorithm เข้ามาแทนที่โปรแกรมเมอร์ผังรายการ ก็ยิ่งมีความหมายน่าขบคิดมากขึ้น
