งานวิชาการเพื่อสังคมมีแนวคิดที่น่าสนใจมากมาย แต่หากไม่สามารถเขียนออกมาให้วงการยอมรับได้ ความรู้นั้นก็อาจหยุดอยู่แค่ในวงสนทนา หนังสือเล่มนี้เกิดจากความต้องการที่จะปิดช่องว่างนั้น
อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ เขียนหนังสือเล่มนี้จากประสบการณ์ตรงในการร่วมแลกเปลี่ยนกับนักวิชาการที่ทำงานกับชุมชนจำนวนมาก ทั้งในรูปการบรรยาย ฝึกอบรม ศึกษาดูงานในพื้นที่ และโดยเฉพาะในฐานะผู้วิจารณ์ต้นฉบับบทความสำหรับวารสาร “วิจัยเพื่อการพัฒนาเชิงพื้นที่” ระหว่างปี 2557–2559 จัดพิมพ์โดยสถาบันคลังสมองของชาติ สิงหาคม 2559
หนังสือแบ่งเป็น 3 ส่วน ส่วนแรกปูพื้นกระบวนทัศน์ใหม่ของวิชาการเพื่อสังคม ชี้ให้เห็นว่าการเขียนบทความประเภทนี้ไม่ใช่แค่การรายงานผลวิจัยตามรูปแบบมาตรฐาน แต่ต้องตอบโจทย์คุณค่าและเป้าหมายที่แตกต่างออกไป ส่วนที่สองเสนอเกณฑ์ประเมินคุณภาพสองชั้น — ทั้งตามมาตรฐานวิชาการทั่วไปและตามเกณฑ์เฉพาะของงานวิชาการเพื่อสังคม และส่วนที่สามเป็น “หลุมร่อง” ที่นักวิชาการมักตกลงไปโดยไม่รู้ตัว
สิ่งที่หนังสือเล่มนี้ทำได้ดีเป็นพิเศษคือการผสมความรู้ทางทฤษฎีกับประสบการณ์เชิงปฏิบัติ — บนฐานงานจริงที่นักวิชาการได้ทำในชุมชนจริง ด้วยโจทย์ที่แตกต่างและเงื่อนไขที่หลากหลาย จึงไม่ใช่แนวทางอุดมคติที่ปรับใช้ไม่ได้
หากคุณกำลังนั่งอยู่หน้าหน้าจอพร้อมข้อมูลจากชุมชนอยู่ในมือ แต่ยังไม่รู้ว่าจะแปลงมันให้กลายเป็นบทความที่ “ผ่าน” ทั้งในโลกวิชาการและโลกชุมชนได้อย่างไร — เล่มนี้อาจเป็นคำตอบที่คุณกำลังมองหา
