เด็กๆ เล่นเป็นเรื่องธรรมดา แต่ทำไมผู้ใหญ่ที่เอาชีวิตเข้าแข่งในสนามกีฬาหรือนั่งเล่นเกมยามดึกถึงรู้สึกว่ามันเป็นเรื่อง “จริงจัง”? อะไรทำให้สิ่งที่ “ไม่จริง” กลายเป็น “จริงด้วยความไม่จริง”?
บทความของอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ชิ้นนี้นำเสนอในโครงการ “รอยต่อ-รอยแยกเชิงวัฒนธรรม เล่น เกม กีฬา” สนับสนุนโดยศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร พ.ศ. 2562 เจาะลึกลงสู่ “ทฤษฎีวงใน” — ทฤษฎีที่ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อศึกษาเรื่องการเล่นโดยตรง โดยเฉพาะงานของ Johan Huizinga ซึ่ง Homo Ludens (1938) เป็นหมุดหมายสำคัญที่สุดในประวัติศาสตร์การศึกษาเรื่องการเล่น
Huizinga เสนอว่ามนุษย์ไม่ใช่แค่ Homo Sapiens (ผู้รู้) หรือ Homo Faber (ผู้สร้าง) แต่ยังเป็น Homo Ludens (ผู้เล่น) และ “จิตวิญญาณแห่งการเล่น” เป็นพื้นฐานของการสร้างอารยธรรมมนุษย์ทุกแขนง ทั้งศาสนา กฎหมาย ศิลปะ และวิทยาศาสตร์ อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ นำแนวคิดนี้มาสนทนากับนักทฤษฎีคนอื่นเช่น Bateson, Csikszentmihalyi และ Norbeck เพื่อสร้างภาพรวมของการศึกษาเรื่องการเล่นในแวดวงมานุษยวิทยาศตวรรษที่ 20
งานชิ้นนี้เป็นการเปิดประตูสู่ทฤษฎีวงในที่สำคัญที่สุดสำหรับนักวิชาการที่ต้องการทำความเข้าใจว่าทำไมสังคมมนุษย์ในทุกยุคทุกสมัยจึงเล่น และเล่นเพื่ออะไร
