ศาสตร์แห่งสื่อและวัฒนธรรมศึกษา

มีหนังสือวิชาการบางเล่มที่หมดไปจากชั้นวางร้านหนังสือได้ภายใน 5 ปี แล้วถูกเรียกขานว่า “คัมภีร์” ในยุคต่อมา หนังสือเล่มนี้คือหนึ่งในนั้น

มีหนังสือวิชาการบางเล่มที่หมดไปจากชั้นวางร้านหนังสือได้ภายใน 5 ปี แล้วถูกเรียกขานว่า “คัมภีร์” ในยุคต่อมา หนังสือเล่มนี้คือหนึ่งในนั้น

“ศาสตร์แห่งสื่อและวัฒนธรรมศึกษา” เขียนโดยอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ตีพิมพ์ครั้งแรกปี พ.ศ. 2544 โดยคณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย งานชิ้นนี้เกิดขึ้นระหว่างที่อาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ลาจากงานสอนไปเพิ่มพูนวิชาการที่เมืองแฮมิลตัน นิวซีแลนด์ในปี พ.ศ. 2543–2544 ระยะห่างทางภูมิศาสตร์และบรรยากาศที่ต่างออกไปโดยสิ้นเชิงจากกรุงเทพเปิดโอกาสให้เธอได้อ่านเอกสารต่างประเทศอย่างจริงจัง และ “ซาบซึ้งกับเรื่องศาสตร์แห่งการสื่อสารมากยิ่งขึ้น”

*”หนังสือแต่ละเล่มที่ถือกำเนิดขึ้นมาในบรรณพิภพนั้นล้วนมีบทบาทหน้าที่ของเขาในแต่ละช่วงเวลาเท่านั้น”* (พ.ศ. 2557)

งานหนา 645 หน้านี้ทำหน้าที่เป็นหนังสือแรกๆ ในภาษาไทยที่นำแนวคิด “วัฒนธรรมศึกษา” (Cultural Studies) มาใช้วิเคราะห์สื่อมวลชนอย่างครอบคลุม ตั้งแต่การสำรวจนิยามของวัฒนธรรมในหลายสาขาวิชา พัฒนาการของเทคโนโลยีการสื่อสาร ไปจนถึงสำนักคิดสำคัญอย่างสำนักเบอร์มิงแฮม สำนักจักรวรรดินิยมทางวัฒนธรรม และประเด็นร่วมสมัยอย่างเพศสภาวะกับสื่อ หรือวัฒนธรรมย่อยกับสื่อมวลชน

ได้รับการพิมพ์ซ้ำถึง 3 ครั้ง ในปี 2544, 2549 และ 2557 หนังสือเล่มนี้คือมาตรฐานทางความคิดของวิชานิเทศศาสตร์ไทยตลอดหลายทศวรรษ สำหรับผู้ที่ต้องการเข้าใจว่าสื่อมวลชนสัมพันธ์กับวัฒนธรรมอย่างไร และทำไมการวิจารณ์สื่อจึงไม่ใช่เรื่องของ “ชอบ” หรือ “ไม่ชอบ” แต่เป็นเรื่องของอำนาจและความหมาย